Τι είναι ο στραβισμός;

Στραβισμός είναι μια κατάσταση στην οποία το ένα μάτι δεν είναι ευθυγραμμισμένο, δηλαδή το ένα μάτι κοιτάζει ευθεία μπροστά ενώ το άλλο στρέφεται προς τα μέσα, έξω, πάνω ή κάτω. Οι στραβισμοί μπορεί να είναι μόνιμοι (εμφανείς συνεχώς) ή διαλείποντες (εμφανείς μόνο συγκεκριμένες στιγμές). Η πλειοψηφία τους εμφανίζεται στα τρια πρώτα χρόνια της ζωής, αλλά μερικές φορές μπορεί να εμφανιστούν αργότερα.

Πώς επηρεάζει ο στραβισμός την όραση;

Οι πραγματικοί στραβισμοί δεν περνούν από μόνοι τους. Είναι λοιπόν σημαντικό τα παιδιά με στραβισμό να εξεταστούν από οφθαλμίατρο.
Όταν υπάρχει στραβισμός στην παιδική ηλικία το παιδί μπορεί να πάψει να χρησιμοποιεί το μάτι που στραβίζει και να μην αναπτύξει καλή όραση. Αυτό το μάτι συχνά ονομάζεται ‘τεμπέλικο’ ή αμβλυωπικό.

Θεραπεία

Γυαλιά
Το παιδί θα εξεταστεί για γυαλιά και το μάτι θα ελεγχθεί αν είναι υγιές. Αν δωθούν γυαλιά θα πρέπει να φορούνται συνεχώς. Τα γυαλιά μπορεί να βοηθήσουν τα μάτια να ευθειαστούν πλήρως ή μερικώς, σε ορισμένες μορφές στραβισμού. Παραταύτα, ο στραβισμός μπορεί να παραμείνει εμφανής χωρίς τα γυαλιά.

Κάλυψη
Αν η όραση δεν βελτιωθεί στο μάτι που στραβίζει μπορεί να χρειαστεί κάλυψη του άλλου ματιού.
Η κάλυψη δεν ευθειάζει   το μάτι αλλά είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος βελτίωσης της όρασης του ‘τεμπέλικου’ ματιού. Παρόλο που η κάλυψη μπορεί να γίνει ως την ηλικία των 7-8 ετών, τα καλύτερα αποτελάσματα επιτυγχάνονται στα μικρά παιδιά.
Η διάρκεια της κάλυψης ποικίλει από παιδί σε παιδί. Εξαρτάται επίσης από το επίπεδο της αμβλυωπίας, την ηλικία και τη συνεργασία του παιδιού.

Εγχείρηση
Αν ο στραβισμός παραμένει εμφανής (με τα γυαλιά) τότε μπορεί να πραγματοποιηθεί επέμβαση.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ο στόχος της επέμβασης είναι κοσμητικός. Περισσότερες από μία επεμβάσεις μπορεί να χρειαστούν για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Σπανιότερα, η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί για να ευθειάσει τα μάτια ώστε να δουλεύουν μαζί ως ζευγάρι.
Παρακολούθηση χρειάζεται και μετά το χειρουργείο. Το παιδί θα χρειάζεται ακόμη να φοράει γυαλιά (αν φορούσε), και αν το μάτι ‘τεμπελιάσει’ ξανά μπορεί να χρειαστεί κάλυψη του καλού ματιού.

ofthalmos-me-apokollisi-amfivlistroeidous

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ

Τι είναι ο αμφιβληστροειδής;

Αν σκεφτούμε το μάτι σαν μια φωτογραφική μηχανή τότε ο αμφιβληστροειδής είναι το φίλμ. Ο αμφιβληστροειδής είναι μια λεπτή στοιβάδα νευρικού ιστού που καλύπτει το μάτι από μέσα. Οι ακτίνες φωτός που μπαίνουν στο μάτι εστιάζονται στον αμφιβληστροειδή από τον κερατοειδή και το φακό. Ο αμφιβληστροειδής σχηματίζει μια εικόνα που με το οπτικό νεύρο στέλνεται στον εγκέφαλο για επεξεργασία- εμφάνιση του φιλμ.

Τι είναι η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς;

Οι αποκολλήσεις αναπτύσσονται σε αμφιβληστροειδείς που έχουν κάποια τρύπα ή ρωγμή. Αυτό επιτρέπει σε υγρό να περάσει από μέσα καινα τον ξεκολλήσει, όπως μια ταπετσαρία ξεκολλάει από την υγρασία.

Όταν ξεκολλήσει ο αμφιβληστροειδής δεν μπορεί να σχηματίσει καθαρή εικόνα και η όραση γίνεται θολή και αμυδρή.

Ποιός κινδυνεύει από αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;

Η αποκόλληση αμβιβληστροειδούς είναι συχνότερη σε μεσήλικες μύωπες, και μετά από επέμβαση καταρράκτη. Παραταύτα είναι αρκετά σπάνια με συχνότητα 1 στους 10000. Είναι σπάνια σε νέους ενήλικες εκτός αν υπάρχει τραυματισμός του ματιού.

Ποιά είναι τα συμπτώματα;

Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι μια σκιά που απλώνεται μπροστά στο ένα μάτι. Μπορεί να προηγηθούν λάμψεις, αστραπές ή μυγάκια και αράχνες μπροστά από το μάτι αλλά δεν υπάρχει πόνος. Τα παραπάνω συμπτώματα χρήζουν άμεσης εξέτασης από οφθαλμίατρο.

Ποιά είναι η θεραπεία;

Αν ανακαλυφθεί νωρίς τότε μπορεί να χρειαστεί μόνο laser με τοπική αναισθησία.

Συχνά όμως, χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για την τοποθέτηση του αμφιβληστροειδή στη θέση του και το κλείσιμο της τρύπας. Αυτή συνήθως γίνεται με γενική αναισθησία και έχει ποσοστό επιτυχίας περίπου 90% με την πρώτη επέμβαση. Μετά την επέμβαση ο ασθενής μένει στο νοσοκομείο μερικές μέρες και το μάτι είναι ελαφρά επώδυνο και πρησμένο.

Τι όραση μπορώ να περιμένω μετά από επιτυχή επέμβαση;

Αυτό εξαρτάται από το μέγεθος και τη διάρκεια της αποκόλλησης. Η σκιά που προκαλείται από την αποκόλληση συνήθως εξαφανίζεται όταν ο αμφιβληστροειδής τοποθετείται στη θέση του. Αν η κεντρική όραση έχει επηρεαστεί πριν την επέμβαση τότε μπορεί να μην επανέλθει πλήρως μετά.

Τι συμβαίνει μετά την επέμβαση;

Μπορεί να χρειαστεί να τοποθετείτε το κεφάλι σε συγκεκριμένη θέση για επιτάχυνση της επούλωσης.

Θα χρειαστούν σταγόνες για μερικές εβδομάδες.

Μπορεί να μην μπορείτε να ταξιδέψετε με αεροπλάνο ή σε μεγάλο υψόμετρο για μερικούς μήνες.

Τι γίνεται αν ο αμφιβληστροειδής δεν τοποθετηθεί στη θέση του;

Αν δεν γίνει επέμβαση η όραση θα χαθεί τελείως. Αν η πρώτη επέμβαση δεν πετύχει μπορεί να επαναληφθεί.

Μπορεί να προληφθεί η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;

Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή αν ο οφθαλμίατρος βρει μια αδύνατη περιοχή τότε το laser μπορεί να αποτρέψει την αποκόλληση. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως δεν υπάρχει κάποια προφύλαξη.

Η αποκόλληση δεν συμβαίνει ως αποτέλεσμα κούρασης του ματιού, σκυψίματος ή άρσης βάρους.

Τι γίνεται με το άλλο μάτι;

Αν έχετε πάθει αποκόλληση στο ένα μάτι υπάρχει κίνδυνος περίπου 10% να συμβεί και στο άλλο.

Καταρράκτης

Τί είναι καταρράκτης;

Καταρράκτης είναι η θόλωση ενός τμήματος του ματιού που ονομάζεται φακός. Η όραση μειώνεται διότι ο καταρράκτης είναι σαν να βλέπεις μέσα από θολό γυαλί. Είναι συχνή πάθηση με την πάροδο της ηλικίας, ιδιαίτερα μετά τα 60 έτη.

Ποιός είναι ο ρόλος του φακού;

Ο φακός είναι ένας διαυγής ιστός που βρίσκεται πίσω από την ίριδα (το χρωματιστό μέρος του ματιού). Βοηθά στην εστίαση των ακτίνων του φωτός στο πίσω μέρος του ματιού, τον αμφιβλητροειδή, και τη δημιουργία καθαρού ειδώλου.

Πώς ο καταρράκτης επηρεάζει την όραση;

• Θολή όραση
• Θάμβος από φώτα (οδήγηση,ήλιος)
• Αλλαγή στην αντίληψη των χρωμάτων (ξεβαμένα ή θαμπά)

Τί προκαλεί τον καταρράκτη;

Καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία. Οι περισσότεροι αναπτύσσονται καθώς μεγαλώνουμε αλλά ακόμα δεν γνωρίζουμε γιατί. Σε νεότερα άτομα γνωρίζουμε ότι μπορεί να προκληθούν από σακχαρώδη διαβήτη, φάρμακα ή άλλα χρόνια νοσήματα του ματιού.

Ποιά είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολού φακού.

Πότε πρέπει να πραγματοποιηθεί η επέμβαση;

Παλαιότερα, περιμέναμε τον καταρράκτη να ‘ωριμάσει’ πρίν την επέμβαση. Σήμερα, με τις σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές, η επέμβαση γίνεται όταν η όραση επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες και την ικανότητα ανάγνωσης, οδήγησης, εργασίας.

Προεγχειρητικός έλεγχος

Πριν την επέμβαση γίνεται ένας πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος και βιομετρία με την οποία υπολογίζουμε τι φακό θα βάλουμε στη θέση αυτού που αφαιρούμε.

Τι γίνεται στην επέμβαση;

Σχεδόν όλες γίνονται με τοπική αναισθησία. Ο ασθενής είναι ξύπνιος αλλά δεν νιώθει τίποτα στο μάτι και δεν βλέπει λεπτομέρειες της επέμβασης εκτός ίσως από την αντίληψη κάποιας κίνησης.

Αν, σπανίως, γίνει με γενική αναισθησία τότε ο ασθενής είναι σαν να κοιμάται κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Η επέμβαση γίνεται με τη βοήθεια μικροσκοπίου και η τομή είναι τόσο μικρή που συνήθως δεν χρειάζονται ράματα. Η διάρκεια της επέμβασης είναι 15-20 λεπτά, αλλά μερικές φορές μπορεί να διαρκέσει περισότερο.

Κατά την επέμβαση αφαιρείται ο θολός φακός και αντικαθίσταται από ένα πλαστικό ο οποίος μένει μόνιμα στο μάτι.

Μετά την επέμβαση τοποθετείται συνήθως ένα προστατευτικό κάλυμα μπροστά στο μάτι για προφύλαξη από τυχαίο τρίψιμο ή  χτύπημα του ματιού.

Η επέμβαση δεν πραγματοποιείται με laser, παρότι συχνά έτσι αναφέρεται, είναι ανώδυνη και αν χρειαστούν ράματα αυτά δεν φαίνονται και δεν είναι αισθητά.

Μετά την επέμβαση

Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται άμεση βελτίωση της όρασης, παρόλο που η πλήρης επούλωση μπορεί να πάρει μερικούς μήνες.

Θα χρειαστούν σταγόνες για έως δύο μήνες μετεγχειρητικά.

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα και μπορούν να κάνουν τις συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες.

Προσοχή χρειάζεται στα ακόλουθα:

Μην τρίβετε ταμάτια σας και φορέστε το προστατευτικό κάλυμα αν έχετε ανήσυχο ύπνο.
Αποφύγετε την έντονη σωματική καταπόνηση και άρση βάρους όπως και την κολύμβηση τον πρώτο μήνα.
Προσέχτε τις μέρες με αέρα μην μπει κάποιο σκουπιδάκι στο μάτι σας.

Περίπου ένα μήνα μετά το χειρουργείο ίσως χρειαστεί να σας δωθούν καινούργια γυαλιά.

Πιθανά προβλήματα

Η επέμβαση του καταρράκτη είναι μια από τις πιο επιτυχείς επεμβάσεις με το μεγαλύτερο ποσοστό ικανοποιημένων ασθενών μετεγχειτικά από κάθε άλλη επέμβαση. Λιγότερο από 1% των ασθενών μπορεί να έχει κάποια σοβαρή επιπλοκή.

Μια από τις πιο συχνές και ευκολότερα αντιμετωπίσιμες επιπλοκές είναι η θόλωση του οπισθίου περιφακίου (το σακουλάκι που στηρίζουμε τον πλαστικό φακό), που αντιμετωπίζεται με laser.

Πάντα επικοινωνείτε με το γιατρό σας αν κάτι σας ανησυχεί μετά το χειρουργείο.

Γλαύκωμα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Είναι ένα σύνολο καταστάσεων του οφθαλμού στις οποίες έχουμε βλάβη του οπτικού νεύρου, το οποίο είναι το ‘καλώδιο’ που μεταφέρει τις εικόνες από τον αμφιβληστροειδή (φιλμ του ματιού) στον εγκέφαλο. Κυριότερος, αλλά όχι μοναδικός,  παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη γλαυκώματος είναι η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (ΕΟΠ).

Τι ρυθμίζει την πίεση στο μάτι;

Ένα στρώμα κυττάρων πίσω από την ίριδα, παράγει ένα υγρό που ονομάζεται υδατοειδές. Το υγρό περνάει από την κόρη  για να φύγει από το μάτι από μικρά κανάλια διαφυγής. Αυτά βρίσκονται στη γωνία μεταξύ του μπροστινού μέρους του ματιού (του κερατοειδή) και της ίριδας και επιστρέφουν το υγρό στην κυκλοφορία.Φυσιολογικά το υγρό που παράγεται εξισοροπείται από αυτό που φεύγει.  Αν παράγεται περισσότερο ή φεύγει λιγότερο τότε η πίεση ανεβαίνει.

Γιατί η ανεβασμένη πίεση του ματιού μπορεί να είναι σοβαρή;

Γιατί μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο οπτικό νεύρο. Το πόσο βλάβη υπάρχει καθορίζεται από πόσο είναι η πίεση και για πόσο διάστημα και αν υπάρχει φτωχή παροχή αίματος ή άλλη αδυναμία του οπτικού νεύρου. Μια πραγματικά υψηλή πίεση θα καταστρέψει το οπτικό νεύρο πολύ γρήγορα. Χαμηλότερα επίπεδα πίεσης θα προκαλέσουν ζημιά πιο αργά και θα οδηγήσουν σε προοδευτική απώλεια όρασης αν δεν αντιμετωπιστούν.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι γλαυκώματος;

Ναι υπάρχουν τέσσερεις κύριοι τύποι.
Ο πιο συχνός είναι το χρόνιο γλαύκωμα στο οποίοτο υδατοειδές υγρό μπορεί να φτάσει στα κανάλια διαφυγής (ανοιχτή γωνία), τα οποία αποφράσονται αργά με τα χρόνια. Η πίεση στο μάτι ανεβαίνει πολύ αργά και δεν υπάρχει πόνος για να δείξει το πρόβλημα, αλλά το οπτικό πεδίο προοδευτικά επιδεινώνεται.
Το οξύ γλαύκωμα είναι πολύ πιο σπάνιο στο δυτικό κόσμο. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει μια απότομη και πλήρης απόφραξη στη ροή του υδατοειδούς υγρού στο μάτι. Αυτό συμβαίνει γιατί μια στενή γωνία κλείνει εμποδίζοντας το υγρό να φτάσει στα κανάλια διαφυγής. Αυτό είναι επώδυνο και θα προκαλέσει μόνιμη βλάβη της όρασης αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.
Υπάρχουν άλλοι δύο κύριοι τύποι γλαυκώματος. Όταν η άνοδος της πίεσης προκαλείται από άλλη οφθαλμική νόσο τότε ονομάζεται δευτεροπαθές γλαύκωμα. Υπάρχει επίσης μια σπάνια αλλά σοβαρή κατάσταση στα μωρά που ονομάζεται συγγενές γλαύκωμα.
Πόσο συχνό είναι το γλαύκωμα;

Κάποια ορφή γλαυκώματος υπάρχει σε περίπου 2% του πληθυσμού πάνω από τα 40 και αυτό αυξάνει με την πάροδο της ηλικίας.

Έχουν κάποιοι άνθρωποι αυξημένο κίνδυνο για χρόνιο γλαύκωμα;

Ναι. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Ηλικία. Το χρόνιο γλαύκωμα γίνεται συχνότερο με την πάροδο της ηλικίας. Είναι σπάνιο κάτω από την ηλικία των 40 αλλά προσβάλλει το 1% των ανθρώπων πάνω από αυτή την ηλικία και το 5% πάνω από τα 65.
Φυλή. Άνθρωποι αφρικανικής προέλευσης έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και πιο πρώιμη έναρξη με μεγαλύτερη βαρύτητα.
Οικογενειακό ιστορικό. Αν υπάρχει στενός συγγενής με χρόνιο γλαύκωμα τότε πρέπει να γίνεται οφθαλμολογικός έλεγχος σε τακτά διαστήματα και ιδιαίτερα σε ετήσια βάση μετά τα 40.
Μυωπία. Το χρόνιο γλαύκωμα είναι πιο συχνό σε άτομα με υψηλή μυωπία.
Διαβήτης. Πιστεύεται οτι αυξάνει τον κίνδυνο της νόσου.

Γιατί το χρόνιο γλαύκωμα αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την όραση;

Ο κίνδυνος με το χρόνιο γλαύκωμα είναι οτι το μάτι φαίνεται τελείως φυσιολογικό, δεν υπάρχει πόνος και η όραση μοιάζει αμετάβλητη ενώ καταστρέφεται. Μερικοί άνθρωποι αναζητούν βοήθεια γιατί παρατηρούν οτι η όρασή τους είναι χειρότερη στο ένα μάτι από οτι στο άλλο.
Η πρώτη απώλεια στο οπτικό πεδίο είναι συνήθως σε σχήμα τόξου λίγο πάνω ή κάτω από το κέντρο όταν κοιτάμε ‘ευθεία μπροστά’. Αυτή η κενή περιοχή, αν το γλαύκωμα παραμείνει αθεράπευτο, θα επεκταθεί τόσο προς τα έξω όσο και προς τα μέσα. Η κεντρική όραση προσβάλλεται τελευταία και στα τελικά στάδια είναι σαν να βλέπεις μέσα από σωλήνα, η λεγόμενη ‘σωληνοειδής όραση’, έως ότου τελικά χαθεί και αυτή.

Πώς διαγιγνώσκεται το χρόνιο γλαύκωμα;

Με την οφθαλμολογική εξέταση που περιλαμβάνει τη μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, την εξέταση του οπτικού νεύρου με βυθοσκόπηση και τα οπτικά πεδία.

Πώς θεραπεύεται το χρόνιο γλαύκωμα;

Η κύρια θεραπεία είναι η μείωση της πίεσης στο μάτι. Αρχικά αυτό συνήθως γίνεται με σταγόνες που είτε μειώνουν την παραγωγή είτε αυξάνουν την εκροή του υδατοειδούς υγρού. Αν αυτές δεν αποδώσουν τότε υπάρχουν οι εναλλακτικές του laser ή της χειρουργικής επέμβασης που ονομάζεται τραμπεκουλεκτομή.

Υπάρχει θεραπεία για τη βλάβη που έχει ήδη γίνει;

Δυστυχώς τα νεύρα δεν αναγεννόνται, αλλά με την πρώιμη διάγνωση παρακολούθηση και θεραπεία η ζημιά μπορεί να παραμείνει ελάχιστη δίχως να επηρεάσει την καθημερινότητα.

Τι είναι το οξύ γλαύκωμα;

Στο οξύ γλαύκωμα η πίεση στο μάτι ανεβαίνει απότομα. Αυτό γίνεται διότι η περιφέρεια της ίριδας και ο κερατοειδής έρχονται σε επαφή και το υδατοειδές δεν φτάνει στα κανάλια διαφυγήςστη μεταξύ τους γωνία. Μερικές φορές ονομάζεται γλαύκωμα κλειστής γωνίας.

Ποιά είναι τα συμπτώματα του οξέως γλαυκώματος;

Η απότομη αύξηση της πίεσης είναι επώδυνη. Το μάτι γίνεται κόκκινο και η όραση μειώνεται. Μπόρεί επίσης να υπάρχει ναυτία και εμετός. Στα αρχικά στάδια φαίνονται χρωματιστοί δακτύλιοι γύρω από τα λευκά φώτα.

Είναι το οξύ γλαύκωμα πάντοτε βαρύ;

Μερικές φορές οι ασθενείς παθαίνουν πολλές ήπιες κρίσεις τις απογευμετινές ώρες. Η όραση μπορεί να είναι θολή με χρωματιστούς δακτυλίους γύρω απότα φώτα  και δυσφορία στο μάτι. Αυτά τα συμπτώματα χρήζουν οφθαλμολογικού ελέγχου χωρίς καθυστέρηση.

Ποιά είναι η θεραπεία;

Αν πάθετε οξεία κρίση τότε χρείαζεται άμεση αντιμετώπιση στο νοσοκομείο με σταγόνες και χάπια.
Αν αντιμετωπιστεί γρήγορα θα υποχωρήσει σε λίγες ώρες.Μόλις η φλεγονή και η πίεση υποχωρήσουν θα χρειαστεί να γίνει μια μικρή τρύπα στην ίριδα και των δύο ματιών, για αποφυγή υποτροπής στο πάσχων και προληπτικά στο υγιές, που συνήθως γίνεται με laser.

Μπορεί το οξύ γλαύκωμα να θεραπευτεί;

Ναι, αν αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά συνήθως υπάρχει πλήρης και μόνιμη επάνοδος της όρασης. Μερικοί ασθενείς μπορεί να χρειαστούν θεραπεία σαν χρόνιο γλαύκωμα μετά την οξεία κρίση.

Θα μπορώ να οδηγήσω;

Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να οδηγήσουν αν η απώλεια του οπτικού πεδίου δεν είναι προχωρημένη.