Καταρράκτης

Τί είναι καταρράκτης;

Καταρράκτης είναι η θόλωση ενός τμήματος του ματιού που ονομάζεται φακός. Η όραση μειώνεται διότι ο καταρράκτης είναι σαν να βλέπεις μέσα από θολό γυαλί. Είναι συχνή πάθηση με την πάροδο της ηλικίας, ιδιαίτερα μετά τα 60 έτη.

Ποιός είναι ο ρόλος του φακού;

Ο φακός είναι ένας διαυγής ιστός που βρίσκεται πίσω από την ίριδα (το χρωματιστό μέρος του ματιού). Βοηθά στην εστίαση των ακτίνων του φωτός στο πίσω μέρος του ματιού, τον αμφιβλητροειδή, και τη δημιουργία καθαρού ειδώλου.

Πώς ο καταρράκτης επηρεάζει την όραση;

• Θολή όραση
• Θάμβος από φώτα (οδήγηση,ήλιος)
• Αλλαγή στην αντίληψη των χρωμάτων (ξεβαμένα ή θαμπά)

Τί προκαλεί τον καταρράκτη;

Καταρράκτης μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία. Οι περισσότεροι αναπτύσσονται καθώς μεγαλώνουμε αλλά ακόμα δεν γνωρίζουμε γιατί. Σε νεότερα άτομα γνωρίζουμε ότι μπορεί να προκληθούν από σακχαρώδη διαβήτη, φάρμακα ή άλλα χρόνια νοσήματα του ματιού.

Ποιά είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολού φακού.

Πότε πρέπει να πραγματοποιηθεί η επέμβαση;

Παλαιότερα, περιμέναμε τον καταρράκτη να ‘ωριμάσει’ πρίν την επέμβαση. Σήμερα, με τις σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές, η επέμβαση γίνεται όταν η όραση επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες και την ικανότητα ανάγνωσης, οδήγησης, εργασίας.

Προεγχειρητικός έλεγχος

Πριν την επέμβαση γίνεται ένας πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος και βιομετρία με την οποία υπολογίζουμε τι φακό θα βάλουμε στη θέση αυτού που αφαιρούμε.

Τι γίνεται στην επέμβαση;

Σχεδόν όλες γίνονται με τοπική αναισθησία. Ο ασθενής είναι ξύπνιος αλλά δεν νιώθει τίποτα στο μάτι και δεν βλέπει λεπτομέρειες της επέμβασης εκτός ίσως από την αντίληψη κάποιας κίνησης.

Αν, σπανίως, γίνει με γενική αναισθησία τότε ο ασθενής είναι σαν να κοιμάται κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Η επέμβαση γίνεται με τη βοήθεια μικροσκοπίου και η τομή είναι τόσο μικρή που συνήθως δεν χρειάζονται ράματα. Η διάρκεια της επέμβασης είναι 15-20 λεπτά, αλλά μερικές φορές μπορεί να διαρκέσει περισότερο.

Κατά την επέμβαση αφαιρείται ο θολός φακός και αντικαθίσταται από ένα πλαστικό ο οποίος μένει μόνιμα στο μάτι.

Μετά την επέμβαση τοποθετείται συνήθως ένα προστατευτικό κάλυμα μπροστά στο μάτι για προφύλαξη από τυχαίο τρίψιμο ή  χτύπημα του ματιού.

Η επέμβαση δεν πραγματοποιείται με laser, παρότι συχνά έτσι αναφέρεται, είναι ανώδυνη και αν χρειαστούν ράματα αυτά δεν φαίνονται και δεν είναι αισθητά.

Μετά την επέμβαση

Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται άμεση βελτίωση της όρασης, παρόλο που η πλήρης επούλωση μπορεί να πάρει μερικούς μήνες.

Θα χρειαστούν σταγόνες για έως δύο μήνες μετεγχειρητικά.

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα και μπορούν να κάνουν τις συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες.

Προσοχή χρειάζεται στα ακόλουθα:

Μην τρίβετε ταμάτια σας και φορέστε το προστατευτικό κάλυμα αν έχετε ανήσυχο ύπνο.
Αποφύγετε την έντονη σωματική καταπόνηση και άρση βάρους όπως και την κολύμβηση τον πρώτο μήνα.
Προσέχτε τις μέρες με αέρα μην μπει κάποιο σκουπιδάκι στο μάτι σας.

Περίπου ένα μήνα μετά το χειρουργείο ίσως χρειαστεί να σας δωθούν καινούργια γυαλιά.

Πιθανά προβλήματα

Η επέμβαση του καταρράκτη είναι μια από τις πιο επιτυχείς επεμβάσεις με το μεγαλύτερο ποσοστό ικανοποιημένων ασθενών μετεγχειτικά από κάθε άλλη επέμβαση. Λιγότερο από 1% των ασθενών μπορεί να έχει κάποια σοβαρή επιπλοκή.

Μια από τις πιο συχνές και ευκολότερα αντιμετωπίσιμες επιπλοκές είναι η θόλωση του οπισθίου περιφακίου (το σακουλάκι που στηρίζουμε τον πλαστικό φακό), που αντιμετωπίζεται με laser.

Πάντα επικοινωνείτε με το γιατρό σας αν κάτι σας ανησυχεί μετά το χειρουργείο.

Γλαύκωμα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Είναι ένα σύνολο καταστάσεων του οφθαλμού στις οποίες έχουμε βλάβη του οπτικού νεύρου, το οποίο είναι το ‘καλώδιο’ που μεταφέρει τις εικόνες από τον αμφιβληστροειδή (φιλμ του ματιού) στον εγκέφαλο. Κυριότερος, αλλά όχι μοναδικός,  παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη γλαυκώματος είναι η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (ΕΟΠ).

Τι ρυθμίζει την πίεση στο μάτι;

Ένα στρώμα κυττάρων πίσω από την ίριδα, παράγει ένα υγρό που ονομάζεται υδατοειδές. Το υγρό περνάει από την κόρη  για να φύγει από το μάτι από μικρά κανάλια διαφυγής. Αυτά βρίσκονται στη γωνία μεταξύ του μπροστινού μέρους του ματιού (του κερατοειδή) και της ίριδας και επιστρέφουν το υγρό στην κυκλοφορία.Φυσιολογικά το υγρό που παράγεται εξισοροπείται από αυτό που φεύγει.  Αν παράγεται περισσότερο ή φεύγει λιγότερο τότε η πίεση ανεβαίνει.

Γιατί η ανεβασμένη πίεση του ματιού μπορεί να είναι σοβαρή;

Γιατί μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο οπτικό νεύρο. Το πόσο βλάβη υπάρχει καθορίζεται από πόσο είναι η πίεση και για πόσο διάστημα και αν υπάρχει φτωχή παροχή αίματος ή άλλη αδυναμία του οπτικού νεύρου. Μια πραγματικά υψηλή πίεση θα καταστρέψει το οπτικό νεύρο πολύ γρήγορα. Χαμηλότερα επίπεδα πίεσης θα προκαλέσουν ζημιά πιο αργά και θα οδηγήσουν σε προοδευτική απώλεια όρασης αν δεν αντιμετωπιστούν.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι γλαυκώματος;

Ναι υπάρχουν τέσσερεις κύριοι τύποι.
Ο πιο συχνός είναι το χρόνιο γλαύκωμα στο οποίοτο υδατοειδές υγρό μπορεί να φτάσει στα κανάλια διαφυγής (ανοιχτή γωνία), τα οποία αποφράσονται αργά με τα χρόνια. Η πίεση στο μάτι ανεβαίνει πολύ αργά και δεν υπάρχει πόνος για να δείξει το πρόβλημα, αλλά το οπτικό πεδίο προοδευτικά επιδεινώνεται.
Το οξύ γλαύκωμα είναι πολύ πιο σπάνιο στο δυτικό κόσμο. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει μια απότομη και πλήρης απόφραξη στη ροή του υδατοειδούς υγρού στο μάτι. Αυτό συμβαίνει γιατί μια στενή γωνία κλείνει εμποδίζοντας το υγρό να φτάσει στα κανάλια διαφυγής. Αυτό είναι επώδυνο και θα προκαλέσει μόνιμη βλάβη της όρασης αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.
Υπάρχουν άλλοι δύο κύριοι τύποι γλαυκώματος. Όταν η άνοδος της πίεσης προκαλείται από άλλη οφθαλμική νόσο τότε ονομάζεται δευτεροπαθές γλαύκωμα. Υπάρχει επίσης μια σπάνια αλλά σοβαρή κατάσταση στα μωρά που ονομάζεται συγγενές γλαύκωμα.
Πόσο συχνό είναι το γλαύκωμα;

Κάποια ορφή γλαυκώματος υπάρχει σε περίπου 2% του πληθυσμού πάνω από τα 40 και αυτό αυξάνει με την πάροδο της ηλικίας.

Έχουν κάποιοι άνθρωποι αυξημένο κίνδυνο για χρόνιο γλαύκωμα;

Ναι. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Ηλικία. Το χρόνιο γλαύκωμα γίνεται συχνότερο με την πάροδο της ηλικίας. Είναι σπάνιο κάτω από την ηλικία των 40 αλλά προσβάλλει το 1% των ανθρώπων πάνω από αυτή την ηλικία και το 5% πάνω από τα 65.
Φυλή. Άνθρωποι αφρικανικής προέλευσης έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και πιο πρώιμη έναρξη με μεγαλύτερη βαρύτητα.
Οικογενειακό ιστορικό. Αν υπάρχει στενός συγγενής με χρόνιο γλαύκωμα τότε πρέπει να γίνεται οφθαλμολογικός έλεγχος σε τακτά διαστήματα και ιδιαίτερα σε ετήσια βάση μετά τα 40.
Μυωπία. Το χρόνιο γλαύκωμα είναι πιο συχνό σε άτομα με υψηλή μυωπία.
Διαβήτης. Πιστεύεται οτι αυξάνει τον κίνδυνο της νόσου.

Γιατί το χρόνιο γλαύκωμα αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για την όραση;

Ο κίνδυνος με το χρόνιο γλαύκωμα είναι οτι το μάτι φαίνεται τελείως φυσιολογικό, δεν υπάρχει πόνος και η όραση μοιάζει αμετάβλητη ενώ καταστρέφεται. Μερικοί άνθρωποι αναζητούν βοήθεια γιατί παρατηρούν οτι η όρασή τους είναι χειρότερη στο ένα μάτι από οτι στο άλλο.
Η πρώτη απώλεια στο οπτικό πεδίο είναι συνήθως σε σχήμα τόξου λίγο πάνω ή κάτω από το κέντρο όταν κοιτάμε ‘ευθεία μπροστά’. Αυτή η κενή περιοχή, αν το γλαύκωμα παραμείνει αθεράπευτο, θα επεκταθεί τόσο προς τα έξω όσο και προς τα μέσα. Η κεντρική όραση προσβάλλεται τελευταία και στα τελικά στάδια είναι σαν να βλέπεις μέσα από σωλήνα, η λεγόμενη ‘σωληνοειδής όραση’, έως ότου τελικά χαθεί και αυτή.

Πώς διαγιγνώσκεται το χρόνιο γλαύκωμα;

Με την οφθαλμολογική εξέταση που περιλαμβάνει τη μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, την εξέταση του οπτικού νεύρου με βυθοσκόπηση και τα οπτικά πεδία.

Πώς θεραπεύεται το χρόνιο γλαύκωμα;

Η κύρια θεραπεία είναι η μείωση της πίεσης στο μάτι. Αρχικά αυτό συνήθως γίνεται με σταγόνες που είτε μειώνουν την παραγωγή είτε αυξάνουν την εκροή του υδατοειδούς υγρού. Αν αυτές δεν αποδώσουν τότε υπάρχουν οι εναλλακτικές του laser ή της χειρουργικής επέμβασης που ονομάζεται τραμπεκουλεκτομή.

Υπάρχει θεραπεία για τη βλάβη που έχει ήδη γίνει;

Δυστυχώς τα νεύρα δεν αναγεννόνται, αλλά με την πρώιμη διάγνωση παρακολούθηση και θεραπεία η ζημιά μπορεί να παραμείνει ελάχιστη δίχως να επηρεάσει την καθημερινότητα.

Τι είναι το οξύ γλαύκωμα;

Στο οξύ γλαύκωμα η πίεση στο μάτι ανεβαίνει απότομα. Αυτό γίνεται διότι η περιφέρεια της ίριδας και ο κερατοειδής έρχονται σε επαφή και το υδατοειδές δεν φτάνει στα κανάλια διαφυγήςστη μεταξύ τους γωνία. Μερικές φορές ονομάζεται γλαύκωμα κλειστής γωνίας.

Ποιά είναι τα συμπτώματα του οξέως γλαυκώματος;

Η απότομη αύξηση της πίεσης είναι επώδυνη. Το μάτι γίνεται κόκκινο και η όραση μειώνεται. Μπόρεί επίσης να υπάρχει ναυτία και εμετός. Στα αρχικά στάδια φαίνονται χρωματιστοί δακτύλιοι γύρω από τα λευκά φώτα.

Είναι το οξύ γλαύκωμα πάντοτε βαρύ;

Μερικές φορές οι ασθενείς παθαίνουν πολλές ήπιες κρίσεις τις απογευμετινές ώρες. Η όραση μπορεί να είναι θολή με χρωματιστούς δακτυλίους γύρω απότα φώτα  και δυσφορία στο μάτι. Αυτά τα συμπτώματα χρήζουν οφθαλμολογικού ελέγχου χωρίς καθυστέρηση.

Ποιά είναι η θεραπεία;

Αν πάθετε οξεία κρίση τότε χρείαζεται άμεση αντιμετώπιση στο νοσοκομείο με σταγόνες και χάπια.
Αν αντιμετωπιστεί γρήγορα θα υποχωρήσει σε λίγες ώρες.Μόλις η φλεγονή και η πίεση υποχωρήσουν θα χρειαστεί να γίνει μια μικρή τρύπα στην ίριδα και των δύο ματιών, για αποφυγή υποτροπής στο πάσχων και προληπτικά στο υγιές, που συνήθως γίνεται με laser.

Μπορεί το οξύ γλαύκωμα να θεραπευτεί;

Ναι, αν αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά συνήθως υπάρχει πλήρης και μόνιμη επάνοδος της όρασης. Μερικοί ασθενείς μπορεί να χρειαστούν θεραπεία σαν χρόνιο γλαύκωμα μετά την οξεία κρίση.

Θα μπορώ να οδηγήσω;

Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να οδηγήσουν αν η απώλεια του οπτικού πεδίου δεν είναι προχωρημένη.